Przejścia przeciwpożarowe – jak dobrać właściwe zabezpieczenie?

Przejścia przeciwpożarowe, nazywane również przejściami instalacyjnymi PPOŻ lub przepustami przeciwpożarowymi, wykonuje się w miejscach, w których instalacje techniczne przechodzą przez ściany i stropy o wymaganej odporności ogniowej.

Dobór zabezpieczenia nie powinien polegać wyłącznie na wyborze produktu oznaczonego jako „EI120”. Klasyfikacja dotyczy konkretnego rozwiązania obejmującego instalację, przegrodę, zastosowane materiały i sposób montażu.

W zależności od systemu znaczenie mogą mieć między innymi:

• materiał rury lub przewodu,
• średnica zewnętrzna,
• grubość ścianki rury,
• rodzaj i grubość izolacji,
• konfiguracja izolacji CS, CI, LS lub LI,
• konfiguracja końców rury U/U, U/C, C/U lub C/C,
• rodzaj ściany lub stropu,
• grubość przegrody,
• wymiary otworu i szczeliny pierścieniowej,
• minimalne odległości pomiędzy instalacjami,
• wymagana klasa odporności ogniowej.

Dobierz przejście PPOŻ według rodzaju instalacji

Najprostszym sposobem rozpoczęcia doboru jest ustalenie, jaki rodzaj instalacji przechodzi przez przegrodę. Inne rozwiązania stosuje się do rur z tworzyw sztucznych, inne do rur metalowych, a jeszcze inne do kabli lub przejść kombinowanych.

Przejścia PPOŻ rur PVC, PP i PE

Rury z tworzyw sztucznych podczas oddziaływania wysokiej temperatury mogą mięknąć i topić się, pozostawiając otwór w przegrodzie. W takich rozwiązaniach stosowane są przede wszystkim materiały pęczniejące, które podczas pożaru zwiększają swoją objętość i zamykają powstającą przestrzeń.

W zależności od rodzaju i średnicy rury rozwiązanie może wykorzystywać kołnierz ogniochronny, opaskę pęczniejącą albo odpowiednią masę.

Zobacz przejścia PPOŻ rur palnych – PVC, PP i PE

Przejścia PPOŻ rur stalowych, miedzianych i żeliwnych

Rury metalowe zachowują się podczas pożaru inaczej niż rury z tworzyw sztucznych. Nie topią się w taki sam sposób, ale mogą bardzo skutecznie przewodzić wysoką temperaturę przez przegrodę.

Dlatego przy doborze zabezpieczenia szczególne znaczenie ma izolacja rury – jej materiał, grubość, długość oraz sposób prowadzenia przez ścianę lub strop. Dokumentacja rozróżnia między innymi rury bez izolacji, w izolacji z wełny mineralnej oraz w izolacjach palnych. Znaczenie może mieć również układ CS, CI, LS lub LI.

Zobacz przejścia PPOŻ rur niepalnych – stal, miedź i żeliwo

Przejścia kablowe PPOŻ

Zabezpieczenia kablowe mogą obejmować pojedyncze przewody, wiązki kablowe, kable prowadzone w peszlach, koryta oraz drabinki kablowe. W zależności od rozwiązania stosuje się masy ogniochronne, zaprawy, płyty z wełny mineralnej z powłoką, materiały pęczniejące albo piany dwuskładnikowe.

Znaczenie mają między innymi średnice przewodów, wielkość wiązki, wymiary otworu oraz stopień wypełnienia przejścia instalacjami.

Zobacz przejścia kablowe PPOŻ

Przepusty kombinowane – rury i kable w jednym otworze

Jeżeli przez jeden otwór przechodzą jednocześnie rury oraz kable, nie należy traktować każdego elementu jako całkowicie niezależnego przejścia. Trzeba zastosować rozwiązanie kombinowane obejmujące cały rzeczywisty układ instalacji.

W takich systemach mogą być stosowane między innymi masy i płyty ogniochronne, zaprawy mineralne lub piany dwuskładnikowe. Dokumentacja określa dopuszczone instalacje, maksymalną wielkość otworu, stopień jego wypełnienia oraz klasy uzyskiwane przez poszczególne elementy.

Zobacz przepusty kombinowane PPOŻ

Przejścia instalacji klimatyzacyjnych przez strop i ścianę

Typowe przejście klimatyzacji może obejmować jednocześnie dwie rury miedziane w izolacji, przewód odprowadzenia skroplin oraz kabel zasilający lub sterujący.

Przy dwóch instalacjach prowadzonych przez jeden otwór liczba tych elementów może się podwoić. W takim przypadku nie wystarczy dobrać zabezpieczenia tylko do rur miedzianych – trzeba zweryfikować cały pakiet instalacyjny.

W dokumentacji systemowej dostępne są zarówno rozwiązania dla pojedynczych rur miedzianych w określonych izolacjach, jak również rozwiązania obejmujące kompletne pakiety klimatyzacyjne.

Dylatacje i szczeliny liniowe PPOŻ

Ochrona przeciwpożarowa nie kończy się na rurach i kablach. Szczeliny dylatacyjne oraz połączenia pomiędzy ścianami i stropami również mogą wymagać systemowego zabezpieczenia.

W rozwiązaniach dylatacyjnych wykorzystuje się między innymi elastyczne masy ogniochronne oraz odpowiednio dobraną wełnę mineralną. W zależności od konstrukcji możliwe są rozwiązania o klasach sięgających EI240.

Zobacz zabezpieczenia dylatacji PPOŻ

Kołnierz, opaska, masa, piana czy zaprawa – czym zabezpiecza się przepusty PPOŻ?

Nie istnieje jeden uniwersalny materiał do wszystkich przejść przeciwpożarowych. Rodzaj zabezpieczenia wynika z przebadanego rozwiązania systemowego.

Sam fakt, że dany produkt może być stosowany do przejść PPOŻ, nie oznacza, że nadaje się do każdej rury lub kabla. Zawsze trzeba sprawdzić zakres konkretnego rozwiązania.

Przejścia PPOŻ EI30, EI60, EI90, EI120, EI180 i EI240

Wymagana klasa odporności ogniowej wynika z dokumentacji obiektu oraz wymagań dla konkretnej przegrody. Następnie należy dobrać system, którego klasyfikacja obejmuje rzeczywistą instalację i sposób wykonania.

W praktyce spotykane są rozwiązania w klasach EI30, EI60, EI90, EI120, EI180 i EI240. Najczęściej wyszukiwane są przejścia PPOŻ EI60 i EI120, ale dokumentacja systemowa obejmuje także rozwiązania o znacznie wyższej odporności.

Przejście PPOŻ przez ścianę a przejście przez strop

Ten sam produkt może mieć różny sposób montażu w zależności od rodzaju przegrody.

Dokumentacja rozwiązania może obejmować:

• ścianę lekką,
• ścianę masywną,
• strop masywny,
• tylko wybrane z tych przegród.

Może się również różnić minimalna grubość przegrody oraz miejsce montażu kołnierza lub opaski. Dlatego rozwiązania przeznaczonego do ściany nie należy automatycznie przenosić do stropu i odwrotnie.

Jakie dane są potrzebne do doboru przepustu przeciwpożarowego?

Jeżeli potrzebujesz pomocy w doborze, najlepiej przygotuj:

• zdjęcie przejścia,
• rodzaj instalacji,
• materiał rury,
• średnicę zewnętrzną,
• grubość ścianki, jeżeli jest znana,
• rodzaj i grubość izolacji,
• liczbę i rodzaj kabli, jeżeli występują,
• wymiary otworu,
• rodzaj ściany lub stropu,
• grubość przegrody,
• wymaganą klasę EI.

Im dokładniejsze dane, tym łatwiej wskazać właściwe rozwiązanie bez opierania się na domysłach.

Najczęstsze błędy przy wykonywaniu przejść przeciwpożarowych

Do najczęstszych problemów na budowie należą:

• dobór systemu wyłącznie po średnicy rury,
• pominięcie grubości ścianki lub rodzaju materiału,
• brak uwzględnienia izolacji,
• zastosowanie rozwiązania ściennego w stropie,
• wykonanie zbyt dużego otworu w stosunku do zakresu systemu,
• przypadkowe zastępowanie materiałów wymaganych przez rozwiązanie,
• zastosowanie niewłaściwej liczby owinięć opaski pęczniejącej,
• dokładanie kolejnych kabli lub rur po wykonaniu zabezpieczenia,
• brak sprawdzenia minimalnych odległości,
• przyjęcie klasy EI tylko na podstawie nazwy produktu.

Prawidłowe wykonanie przejścia powinno odpowiadać aktualnej dokumentacji systemowej, a przy większych inwestycjach warto również zadbać o czytelną identyfikację i dokumentację powykonawczą zabezpieczeń.

FAQ – przejścia przeciwpożarowe i przepusty PPOŻ

Czym jest przejście przeciwpożarowe?

To systemowe zabezpieczenie miejsca, w którym instalacja przechodzi przez przegrodę o wymaganej odporności ogniowej. Jego zadaniem jest zapewnienie wymaganej szczelności i izolacyjności ogniowej w zakresie określonym dla konkretnego rozwiązania.

Czym różni się przepust PPOŻ od przejścia PPOŻ?

W praktyce oba określenia często odnoszą się do tego samego miejsca. Określenie „przepust instalacyjny” opisuje miejsce przeprowadzenia instalacji przez przegrodę, natomiast „przejście przeciwpożarowe” podkreśla wykonanie odpowiedniego zabezpieczenia ogniochronnego.

Jak dobrać przejście PPOŻ EI120?

Najpierw należy ustalić rodzaj instalacji, jej materiał i wymiary, izolację, rodzaj i grubość przegrody oraz pozostałe parametry wymagane przez dokumentację. Następnie wybiera się konkretne rozwiązanie posiadające odpowiednią klasyfikację EI120 dla takiej konfiguracji.

Czy każdą rurę PVC można zabezpieczyć tym samym kołnierzem?

Nie. Oprócz średnicy znaczenie mogą mieć materiał rury, grubość ścianki, konfiguracja końców, rodzaj przegrody oraz wymagane EI.

Czym zabezpiecza się rury stalowe i miedziane?

Sposób zabezpieczenia zależy między innymi od średnicy i rodzaju izolacji. W rozwiązaniach dla rur metalowych mogą występować masy, zaprawy, izolacje z wełny mineralnej, kołnierze modułowe lub opaski pęczniejące.

Czym zabezpiecza się przejścia kablowe PPOŻ?

W zależności od wielkości przejścia i rodzaju kabli mogą być stosowane masy, zaprawy, systemy z wełną mineralną, opaski, kołnierze lub piany ogniochronne.

Czy rury i kable mogą przechodzić przez jeden otwór?

Tak, ale należy zastosować rozwiązanie kombinowane obejmujące konkretny układ instalacji. Nie należy automatycznie łączyć kilku niezależnych detali w jednym przepuście.

Jak zabezpieczyć przejście klimatyzacji przez strop?

Trzeba uwzględnić cały pakiet instalacji – przede wszystkim rury miedziane, ich izolację, przewód skroplin oraz kable. Następnie dobiera się rozwiązanie przeznaczone do takiej konfiguracji i właściwego rodzaju stropu.

Czy przejście PPOŻ przez ścianę wykonuje się tak samo jak przez strop?

Nie zawsze. Dokumentacja może przewidywać inny sposób montażu oraz inne minimalne wymagania dla ściany i stropu.

Czy jeden produkt może mieć EI60, EI120 i EI240?

Tak, różne rozwiązania wykorzystujące ten sam produkt mogą posiadać różne klasy odporności ogniowej. Nie oznacza to jednak, że każda konfiguracja wykonana tym produktem uzyskuje najwyższą z dostępnych klas.

Czy duży otwór można po prostu wypełnić większą ilością masy?

Nie należy tego zakładać. Wielkość otworu, szczeliny pierścieniowej i sposób wypełnienia muszą mieścić się w zakresie konkretnego rozwiązania.