1. Co to jest przejście instalacyjne PPOŻ?

Przejście instalacyjne, nazywane również przepustem instalacyjnym PPOŻ, powstaje w miejscu, w którym instalacja techniczna przechodzi przez ścianę lub strop posiadający określone wymagania dotyczące odporności ogniowej.

Może to być przykładowo:

• rura kanalizacyjna z PVC lub PP,
• rura wodna z PE lub PEX,
• rura stalowa albo miedziana,
• rura metalowa w izolacji z wełny mineralnej,
• rura metalowa w palnej izolacji elastomerowej,
• pojedynczy kabel,
• wiązka kabli,
• koryto lub drabinka kablowa,
• peszel z przewodami,
• zestaw instalacji klimatyzacji,
• kilka różnych instalacji prowadzonych przez jeden wspólny otwór.

Każdy taki otwór stanowi potencjalne osłabienie przegrody. W warunkach pożaru może stać się drogą przenikania płomieni, gorących gazów i wysokiej temperatury na drugą stronę ściany lub stropu.

Dlatego zabezpieczenie nie polega wyłącznie na estetycznym wypełnieniu szczeliny wokół rury lub kabla. Przepust PPOŻ jest kompletnym rozwiązaniem technicznym, którego zadaniem jest zachowanie wymaganych parametrów w warunkach pożaru.

2. Kiedy przepust instalacyjny wymaga zabezpieczenia przeciwpożarowego?

Podstawowe wymaganie znajduje się w §234 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W największym uproszczeniu: przepusty instalacyjne wykonane w elementach oddzielenia przeciwpożarowego powinny posiadać klasę EI wymaganą dla tych elementów.

Jeżeli więc instalacja przechodzi przez ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o wymaganej klasie EI120, należy dobrać rozwiązanie pozwalające uzyskać odpowiednią klasę dla konkretnego przepustu i jego konfiguracji.

Przepisy zawierają również dodatkowe przypadki i wyjątki. Między innymi odrębnie potraktowano pojedyncze rury instalacji wodnych, kanalizacyjnych i ogrzewczych prowadzone do pomieszczeń higienicznosanitarnych. §234 ust. 3 zawiera ponadto wymagania dotyczące przepustów o średnicy większej niż 40 mm w określonych ścianach i stropach pomieszczeń zamkniętych, nawet jeżeli same przegrody nie stanowią elementów oddzielenia przeciwpożarowego.

Dlatego przed wyborem zabezpieczenia warto najpierw ustalić, czy dana ściana lub strop posiada wymagania odporności ogniowej i jaką funkcję pełni w budynku.

3. Co oznaczają klasy EI30, EI60, EI90 i EI120?

W przypadku uszczelnień przejść instalacyjnych najczęściej spotykamy oznaczenia takie jak:

• EI30,
• EI60,
• EI90,
• EI120.

Litera E oznacza szczelność ogniową. Kryterium odnosi się do zdolności elementu do ograniczenia przedostawania się ognia i gorących gazów na stronę nienagrzewaną.

Litera I oznacza izolacyjność ogniową, czyli zdolność ograniczenia wzrostu temperatury po stronie nienagrzewanej.

Liczba oznacza czas klasyfikacyjny wyrażony w minutach.

Właściwy zapis może być znacznie bardziej szczegółowy. Przy przepustach rurowych mogą pojawiać się dodatkowo oznaczenia U/U, U/C, C/U lub C/C, określające konfigurację końców rury.

Dodatkowo wynik zależy między innymi od:

• materiału instalacji,
• średnicy zewnętrznej rury,
• grubości ścianki,
• rodzaju i grubości izolacji,
• rodzaju przegrody,
• grubości przegrody,
• orientacji ściana/strop,
• wielkości otworu,
• geometrii i sposobu wykonania zabezpieczenia.

Szczegółowe znaczenie konfiguracji końców rur opisaliśmy osobno w poradniku: U/U, U/C, C/U i C/C w przejściach rurowych PPOŻ .

4. Jakie są rodzaje przejść instalacyjnych PPOŻ?

Najbardziej praktyczny podział nie zaczyna się od nazwy produktu. Zaczyna się od pytania:

Dopiero po odpowiedzi na to pytanie można zawęzić grupę właściwych rozwiązań.

Tabela jest punktem wyjścia, a nie kartą doboru. Każdy wymieniony produkt posiada własny zakres zastosowania wynikający z dokumentacji technicznej.

5. Przejścia PPOŻ rur z tworzyw sztucznych – PVC, PP, PE

Rura z tworzywa zachowuje się podczas pożaru inaczej niż rura stalowa. Pod wpływem wysokiej temperatury tworzywo może zmięknąć, zdeformować się, stopić lub ulec degradacji, pozostawiając w przegrodzie otwór.

Dlatego jedną z podstawowych metod zabezpieczenia rur palnych są elementy pęczniejące. Materiał znajdujący się w kołnierzu lub opasce zwiększa swoją objętość pod wpływem temperatury i ma za zadanie zamknąć przestrzeń powstającą po deformacji rury.

Kołnierze ogniochronne

Przykładem są kołnierze PROMASTOP-FC. W Katalogu Promat A8 2026 występują warianty FC3 oraz FC6, a oferta średnic sięga do 315 mm. Nie oznacza to jednak, że każdy kołnierz i każda średnica posiadają identyczny zakres klasyfikacji.

Przy przejściu przez ścianę sposób montażu może wymagać zastosowania zabezpieczenia po obu stronach przegrody, podczas gdy przy przejściu przez strop układ może przewidywać kołnierz wyłącznie od spodu.

Opaski ogniochronne

Alternatywą jest elastyczna opaska PROMASTOP-W. Jej długość i liczba warstw nie są dobierane „na oko”. Zależą między innymi od materiału, średnicy i grubości ścianki rury oraz konkretnego rozwiązania klasyfikacyjnego.

Ten temat rozwijamy szerzej w osobnym poradniku dotyczącym przejść PPOŻ rur z tworzyw PVC, PP i PE.

6. Przejścia PPOŻ rur stalowych i miedzianych

W przypadku rur metalowych mechanizm jest inny. Stal lub miedź nie wypalają się w otworze tak jak typowa rura z tworzywa, ale bardzo dobrze przewodzą energię cieplną na stronę nienagrzewaną.

Z tego powodu przy doborze dużego znaczenia nabiera izolacja rury.

Trzeba rozróżnić przynajmniej:

• rurę bez izolacji,
• rurę w izolacji z wełny mineralnej,
• rurę w palnej izolacji elastomerowej,
• rury prowadzone w grupie.

Katalog Promat A8 2026 zawiera przykładowo system PROMASEAL-AG dla określonych rur stalowych, żeliwnych i miedzianych w izolacji z wełny mineralnej. Dokumentacja określa nie tylko średnicę rury, lecz także grubość jej ścianki oraz parametry i długość izolacji.

Inne rozwiązania stosowane są dla rur metalowych w palnych izolacjach. W wybranych konfiguracjach mogą występować elementy pęczniejące takie jak PROMASTOP-W lub PROMASTOP-FC MD.

7. Przejścia kablowe PPOŻ – pojedyncze kable, wiązki i trasy kablowe

Określenie „przejście kablowe PPOŻ” również obejmuje kilka bardzo różnych sytuacji.

Możemy mieć:

• jeden niewielki przewód,
• wiązkę kabli,
• kilka wiązek,
• koryto kablowe,
• drabinkę kablową,
• kable prowadzone w peszlach,
• duży otwór pozostawiony z myślą o późniejszej rozbudowie instalacji.

System PROMASTOP-CC

Jednym z podstawowych rozwiązań jest uszczelnienie z płyt z wełny mineralnej pokrytych masą PROMASTOP-CC.

W rozwiązaniach z aktualnego katalogu klasyfikacja może zależeć między innymi od liczby i grubości zastosowanych płyt z wełny mineralnej. Przykładowo dla określonych kabli i wiązek jedna warstwa wełny może odpowiadać rozwiązaniu EI60, natomiast układ 2 × 50 mm może umożliwiać uzyskanie EI120.

W konkretnych rozwiązaniach określane są również:

• maksymalna wielkość otworu,
• gęstość wełny mineralnej,
• grubość powłoki PROMASTOP-CC,
• zasięg malowania kabli,
• maksymalne wypełnienie otworu instalacjami.

Przykładowe rozwiązania katalogowe PROMASTOP-CC ograniczają całkowite wypełnienie otworu instalacjami do 60% jego powierzchni. To ważne szczególnie podczas późniejszego dokładania kolejnych przewodów.

Zaprawa PROMASTOP-M

Inną grupę stanowią przejścia wykonane w zaprawie ogniochronnej. Aktualny katalog przedstawia m.in. rozwiązanie PROMASTOP-M, w którym grubość zaprawy wpływa na uzyskiwaną klasę. Dla wskazanego systemu przejścia kablowego zastosowano 150 mm dla EI60 oraz 200 mm dla EI120.

Nie oznacza to, że takie grubości można przenosić na każdy inny produkt lub detal. Pokazuje natomiast bardzo dobrze, że klasa wynika z konkretnej geometrii systemu.

Pojedyncze przewody

Dla małych przejść nie zawsze potrzebne jest wykonywanie dużego systemu płytowego. Promat posiada również rozwiązania dla pojedynczych przewodów lub małych wiązek wykorzystujące między innymi PROMASEAL-A oraz PROMASEAL-AG.

8. Przejścia kombinowane PPOŻ – rury i kable w jednym otworze

Na dużych budowach często nie mamy do czynienia z jednym przewodem. Przez wspólny otwór mogą przechodzić jednocześnie:

• rury z tworzyw sztucznych,
• rury stalowe,
• rury miedziane,
• izolacje rur,
• kable,
• wiązki kablowe,
• koryta i drabinki.

W takiej sytuacji mamy do czynienia z przejściem kombinowanym.

Najważniejsze jest to, że nie należy automatycznie dobierać każdego zabezpieczenia osobno i zakładać, że połączenie kilku prawidłowych produktów stworzy prawidłowy system.

Potrzebne jest rozwiązanie, którego dokumentacja obejmuje cały układ instalacji w jednym otworze.

PROMASTOP-CC w przejściach kombinowanych

System z płytami z wełny mineralnej i powłoką PROMASTOP-CC może obejmować w jednym przejściu określone kable, rury z tworzyw, PEX oraz rury metalowe z izolacją.

W jednym wspólnym przepuście poszczególne instalacje mogą jednak uzyskiwać różną klasyfikację. To kolejny dowód, że nie powinno się określać całego dużego przepustu jednym hasłem „ma EI120” bez sprawdzenia tabel dla każdej grupy instalacji.

PROMAFOAM-2C

Drugim ciekawym przykładem jest dwuskładnikowa piana PROMAFOAM-2C, przebadana dla przejść obejmujących między innymi kable, rury z tworzyw, rury metalowe oraz wybrane układy instalacji klimatyzacji.

Aktualny katalog określa dla konkretnego rozwiązania kombinowanego maksymalny wymiar 450 × 500 mm w ścianie oraz 450 × 450 mm w stropie, z możliwością uzyskania maksymalnie EI120 w przewidzianym zakresie.

9. Ściana czy strop – dlaczego orientacja przejścia ma znaczenie?

Jednym z najczęstszych błędów jest traktowanie przejścia przez ścianę i przejścia przez strop jako identycznego detalu.

W dokumentacji technicznej rozróżniane są między innymi:

• ściany lekkie,
• ściany masywne,
• ściany o szczególnej konstrukcji,
• stropy masywne.

Różnice mogą dotyczyć:

• minimalnej grubości przegrody,
• sposobu mocowania,
• położenia kołnierza lub opaski,
• głębokości uszczelnienia,
• wielkości otworu,
• uzyskiwanej klasy.

Dobrym przykładem są przepusty rur z tworzyw z kołnierzem PROMASTOP-FC. W określonych rozwiązaniach ściennych kołnierz mocowany jest z dwóch stron, natomiast przy przejściu przez strop montowany jest od strony dolnej.

Dlatego informacja:

„produkt jest EI120”

bez informacji, czy wynik dotyczy ściany czy stropu, jest zdecydowanie zbyt ogólna.

10. Jak dobrać przejście instalacyjne PPOŻ krok po kroku?

Prawidłowy dobór warto prowadzić zawsze w tej samej kolejności.

1. Ustal wymaganą klasę.
   Sprawdź projekt, dokumentację ochrony przeciwpożarowej i wymagania przegrody.
2. Określ rodzaj przegrody.
   Ściana lekka, masywna, szachtowa, warstwowa czy strop.
3. Sprawdź grubość przegrody.
   Minimalna grubość konstrukcji jest często jednym z warunków klasyfikacji.
4. Zidentyfikuj wszystkie instalacje.
   Nie tylko „rura” lub „kabel”, ale dokładny materiał i rodzaj.
5. Sprawdź średnicę i grubość ścianki rury.
   W tabelach klasyfikacyjnych bardzo często występują oba parametry.
6. Zweryfikuj izolację.
   Rodzaj, grubość, długość i sposób prowadzenia izolacji mogą decydować o wyniku.
7. Przy rurach ustal konfigurację końców.
   W razie potrzeby sprawdź U/U, U/C, C/U lub C/C.
8. Zmierz otwór.
   Sprawdź jego szerokość, wysokość lub średnicę oraz odległości pomiędzy instalacjami.
9. Znajdź rozwiązanie obejmujące wszystkie powyższe parametry.
   Nie wystarczy znaleźć właściwy produkt. Trzeba znaleźć właściwy wariant systemu.
10. Wykonaj i udokumentuj przejście zgodnie z rozwiązaniem.
    Zdjęcia, oznakowanie i przypisanie systemu do lokalizacji znacznie ułatwiają późniejszy odbiór oraz eksploatację.

Takie informacje pozwalają rozpocząć realny dobór. Samo „rura 75, potrzebuję EI120” zwykle nie wystarcza.

11. Najczęstsze błędy przy przejściach instalacyjnych PPOŻ

1. Dobór wyłącznie na podstawie wymaganej klasy.
   EI120 nie jest nazwą systemu ani produktu.
2. Dobór kołnierza wyłącznie po średnicy rury.
   Należy sprawdzić również materiał, grubość ścianki i konfigurację.
3. Pominięcie izolacji rury.
   Rura metalowa w wełnie i ta sama rura w izolacji elastomerowej mogą wymagać zupełnie innych rozwiązań.
4. Przenoszenie rozwiązania ze ściany na strop.
   Orientacja przegrody może zmieniać sposób montażu i klasyfikację.
5. Łączenie przypadkowych produktów.
   Masa jednego producenta, kołnierz drugiego i dowolna wełna nie tworzą automatycznie przebadanego systemu.
6. Zbyt duży otwór lub niewłaściwe wypełnienie instalacjami.
   Dokumentacja może określać zarówno maksymalny wymiar przejścia, jak i maksymalny procent jego wypełnienia.
7. Brak podparcia instalacji.
   Sposób i odległość podparcia również mogą być częścią warunków rozwiązania.
8. Zmiana instalacji po wykonaniu zabezpieczenia.
   Dołożenie rur lub kabli wymaga sprawdzenia, czy przejście nadal mieści się w zakresie systemu.
9. Brak oznaczenia przejścia.
   Po kilku miesiącach bardzo trudno odtworzyć podstawę wykonania ukrytego przepustu.
10. Brak aktualnej dokumentacji.
    Zakresy produktów i dokumenty techniczne ulegają zmianom. Dobór należy prowadzić na podstawie dokumentacji właściwej dla zastosowanego wyrobu.

12. Checklista – jakie dane są potrzebne do doboru przejścia PPOŻ?

Jeżeli chcesz dobrać system bez zgadywania, przygotuj:

• wymaganą klasę odporności ogniowej,
• informację: ściana czy strop,
• rodzaj konstrukcji przegrody,
• grubość przegrody,
• materiał każdej rury,
• producenta i system rury, jeśli jest znany,
• średnicę zewnętrzną,
• grubość ścianki rury,
• rodzaj i grubość izolacji,
• rodzaj kabli i wielkość wiązek,
• informację o korytach lub drabinkach kablowych,
• wymiary otworu,
• odległości pomiędzy poszczególnymi instalacjami,
• zdjęcie przejścia z obu stron.

Przy większej inwestycji najlepiej przygotować zestawienie wszystkich przejść. Pozwala to dobrać rozwiązania grupowo i uniknąć sytuacji, w której każdy otwór jest rozwiązywany dopiero na etapie odbioru.

13. FAQ – przejścia i przepusty instalacyjne PPOŻ

Czy każda instalacja przechodząca przez ścianę wymaga przepustu PPOŻ?

Nie można tego określić wyłącznie na podstawie samego faktu przechodzenia przez ścianę. Najpierw należy ustalić wymagania dla konkretnej przegrody i projekt ochrony przeciwpożarowej. Szczegółowe wymagania dotyczące przepustów określa między innymi §234 warunków technicznych.

Czy przejście przez ścianę EI120 zawsze musi mieć EI120?

Jeżeli jest to przepust w elemencie oddzielenia przeciwpożarowego, podstawową zasadą jest zapewnienie klasy EI wymaganej dla tego elementu. Zawsze należy jednak uwzględnić konkretne wymagania projektu i przepisy dotyczące danego przypadku.

Czym zabezpieczyć rurę PVC?

Rury z tworzyw mogą być zabezpieczane między innymi kołnierzami, opaskami lub odpowiednimi masami pęczniejącymi. Konkretne rozwiązanie zależy od rodzaju rury, średnicy, grubości ścianki, konfiguracji końców, przegrody i wymaganej klasy.

Kołnierz czy opaska PPOŻ – co jest lepsze?

Nie ma jednej odpowiedzi. Oba rozwiązania mają własne zakresy zastosowania. W jednym przypadku wygodniejszy może być gotowy kołnierz, w innym opaska docinana do konkretnej średnicy. Decydująca jest zgodność z dokumentacją techniczną.

Jak zabezpieczyć rurę stalową?

Przede wszystkim należy sprawdzić, czy rura jest izolowana. Przy rurach metalowych izolacja i jej konfiguracja mają duże znaczenie dla ograniczenia przenoszenia temperatury przez przegrodę.

Jak zabezpieczyć kable przechodzące przez ścianę PPOŻ?

W zależności od wielkości i rodzaju przejścia można stosować między innymi systemy z wełną mineralną i powłoką ogniochronną, zaprawy, masy lub piany. Innego rozwiązania może wymagać pojedynczy kabel, a innego kilka dużych tras kablowych.

Co to jest przejście kombinowane?

Jest to przepust, w którym przez jeden wspólny otwór przechodzą różne rodzaje instalacji, np. kable, rury z tworzyw i rury metalowe. Należy stosować system klasyfikowany dla takiego układu.

Czy zwykła pianka montażowa nadaje się do przejścia PPOŻ?

Zwykłej piany budowlanej nie należy utożsamiać z przebadanym systemem przeciwpożarowym. Jeżeli stosowana jest piana ogniochronna, musi być elementem rozwiązania posiadającego odpowiednią dokumentację i zakres zastosowania.

Czy można dołożyć później kabel do istniejącego przepustu?

Może być to możliwe, ale trzeba ponownie sprawdzić zakres systemu, maksymalne wypełnienie otworu, odległości oraz sposób ponownego zamknięcia przejścia. Nie należy po prostu przeciąć zabezpieczenia i pozostawić nowej instalacji bez weryfikacji.

Czy produkt posiadający EI120 można zastosować do każdej instalacji?

Nie. EI120 dotyczy konkretnego przebadanego lub sklasyfikowanego układu. Zakres może być ograniczony materiałem instalacji, średnicą, grubością ścianki, izolacją, przegrodą i sposobem montażu.

Potrzebujesz dobrać przejście instalacyjne PPOŻ?

Prześlij rodzaj instalacji, materiał i wymiary rur, informacje o izolacji, typ i grubość przegrody, wymaganą klasę EI oraz zdjęcia przejścia. Na tej podstawie możemy sprawdzić właściwy system i przygotować zestawienie materiałów pod konkretną inwestycję.

Przy większych realizacjach pomagamy również w doborze technologii dla całego zakresu biernej ochrony przeciwpożarowej, w tym przejść instalacyjnych, dylatacji, szachtów ogniochronnych, ścian i rewizji PPOŻ.

Zobacz produkty do przejść i przepustów instalacyjnych PPOŻ

Skontaktuj się w sprawie doboru systemu

Dokumenty techniczne wykorzystane w opracowaniu

• Promat, Ochrona przeciwpożarowa w budownictwie – Katalog rozwiązań A8, wydanie 2026, w szczególności dział „Przejścia instalacyjne”.
• Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych – §234 .
• PN-EN 1366-3+A1:2025-04 – Badania odporności ogniowej instalacji użytkowych – Część 3: Uszczelnienia przejść instalacyjnych , wraz z aktualną poprawką.
• Promat – zabezpieczenie przejść instalacyjnych .

Zastrzeżenie: artykuł ma charakter techniczno-edukacyjny i stanowi wprowadzenie do zagadnienia przejść instalacyjnych PPOŻ. Nie zastępuje projektu, aktualnej ETA, KOT, raportu klasyfikacyjnego, dokumentacji producenta ani indywidualnej weryfikacji konkretnego przejścia. Przed wykonaniem zabezpieczenia należy sprawdzić aktualne dokumenty oraz zgodność wszystkich parametrów układu.