1. Dlaczego rury stalowe i miedziane są innym przypadkiem niż PVC?

Przy rurach z tworzyw sztucznych jednym z podstawowych problemów podczas pożaru jest deformacja instalacji i możliwość powstania otworu w przegrodzie.

W przypadku rur metalowych mechanizm jest inny. Rura może zachować ciągłość, ale jednocześnie przewodzi energię cieplną wzdłuż swojej powierzchni.

W efekcie instalacja nagrzewana po jednej stronie przegrody może przekazywać temperaturę na stronę nienagrzewaną. Z punktu widzenia klasy EI szczególnie istotne staje się więc zachowanie kryterium izolacyjności ogniowej.

Dlatego kompletne rozwiązanie dla rury metalowej może wymagać nie tylko uszczelnienia szczeliny wokół instalacji, ale również:

• zabezpieczenia odpowiedniego odcinka rury po obu stronach przegrody,
• zastosowania izolacji z wełny mineralnej,
• określonej grubości i gęstości izolacji,
• określonej długości izolacji,
• pokrycia rury masą ogniochronną,
• zastosowania materiału pęczniejącego przy określonych izolacjach palnych.

2. Jakie dane są potrzebne do doboru przejścia PPOŻ rury metalowej?

Zapytanie:

„Rura stalowa Ø100, potrzebuję EI120. Co zastosować?”

jest niewystarczające.

3. Rura bez izolacji, w wełnie i w izolacji palnej – trzy różne przypadki

W praktyce właśnie izolacja jest jednym z najważniejszych elementów doboru przejścia rury metalowej.

4. Jakie systemy Promat stosuje się do rur metalowych?

5. PROMASEAL-A Spray – rury stalowe i żeliwne EI120

PROMASEAL-A Spray jest często kojarzony głównie z dylatacjami, ale dokumentacja Promat zawiera również rozbudowane rozwiązania do zabezpieczania przejść rur stalowych i żeliwnych.

Przejście przez ścianę

W rozwiązaniu EI120 dla ścian występują warianty dla rur stalowych i żeliwnych o maksymalnych średnicach:

• 76,1 mm,
• 108 mm,
• 219 mm.

Nie są to jednak trzy średnice należące do jednego identycznego detalu.

W zależności od wariantu zmieniają się między innymi:

• minimalna grubość przegrody,
• grubość PROMASEAL-A Spray,
• długość zabezpieczanego odcinka rury,
• rodzaj dodatkowej izolacji,
• sposób wypełnienia szczeliny.

Dla części rozwiązań masa nanoszona jest na rurę na odpowiedniej długości po obu stronach przegrody, a następnie stosowana jest dodatkowa izolacja z wełny mineralnej.

W rozwiązaniu ściennym szczelina pomiędzy rurą a przegrodą może mieć maksymalną szerokość 31 mm i jest wypełniana materiałem przewidzianym w danym detalu.

Przejście przez strop

Dla stropów katalog również przewiduje kilka wariantów EI120 dla rur stalowych i żeliwnych. Występują osobne detale między innymi dla średnic do 108 mm, 168,9 mm oraz większych układów.

Przy większych średnicach konieczne może być zwiększenie długości lub ilości izolacji z wełny mineralnej.

6. Czy rurę stalową można zabezpieczyć do EI240?

Tak. Promat posiada osobne rozwiązania z PROMASEAL-A Spray dla przejść rur metalowych w klasie EI240.

Nie jest to jednak rozszerzenie rozwiązania EI120 polegające na nałożeniu większej ilości produktu.

Przykładowo w rozwiązaniu EI240 dla stropu:

• minimalna grubość stropu masywnego wynosi 200 mm,
• masa PROMASEAL-A Spray nanoszona jest na rurę warstwą minimum 2 mm,
• zabezpieczany odcinek obejmuje 500 mm po obu stronach przegrody,
• także odcinek rury wewnątrz przegrody jest pokrywany masą,
• stosowana jest izolacja z wełny mineralnej o grubości minimum 30 mm i gęstości minimum 80 kg/m³,
• dla większych średnic dokumentacja wymaga dodatkowej warstwy izolacji.

W przedstawionych wariantach EI240 w stropie występują rury stalowe lub żeliwne do średnicy 108 mm oraz osobny wariant do 168,9 mm.

7. Rury miedziane i aluminiowe – nie traktuj ich jak rury stalowej

Rury miedziane, stalowe i aluminiowe nie powinny być traktowane jako jeden wspólny przypadek „rury niepalnej”.

W katalogu Promat znajduje się osobne rozwiązanie EI120 z PROMASEAL-A Spray dla rur aluminiowych i miedzianych.

Dla tego rozwiązania minimalne grubości przegród wynoszą:

• ściana masywna – zależnie od detalu minimum 100 lub 150 mm,
• strop żelbetowy – minimum 150 mm.

W zależności od materiału rury zmienia się także sposób zamknięcia otworu.

Dokumentacja wskazuje między innymi inne rozwiązanie dla rur aluminiowych, gdzie wykorzystywana jest wełna skalna, oraz dla rur miedzianych, gdzie w odpowiednim detalu stosuje się zaprawę cementową.

W określonych wariantach masa nanoszona jest na rurę na długości 400 mm po obu stronach przegrody, a następnie stosowana jest izolacja z wełny mineralnej.

8. PROMASEAL-A – rozwiązanie EI120 dla wybranych rur stalowych

PROMASEAL-A jest jednoskładnikową masą akrylową. Aktualne rozwiązanie EI120 obejmuje rury stalowe w izolacji z wełny mineralnej.

W tym konkretnym rozwiązaniu:

• średnica rury stalowej wynosi 50–106 mm,
• minimalna grubość przegrody wynosi 150 mm,
• rozwiązanie może być stosowane w ścianach lekkich, masywnych oraz stropach,
• izolacja rury z wełny mineralnej ma minimum 30 mm grubości,
• minimalna gęstość wełny wynosi 40 kg/m³,
• minimalna grubość PROMASEAL-A wynosi 15 mm.

Katalog dopuszcza w tym rozwiązaniu otwór większy od średnicy instalowanej rury o maksymalnie 40 mm.

9. PROMASEAL-AG – małe rury stalowe, żeliwne i miedziane

PROMASEAL-AG posiada również rozwiązanie EI120 dla rur metalowych.

Jest ono jednak znacznie bardziej precyzyjnie ograniczone niż część rozwiązań PROMASEAL-A Spray.

Grubość ścianek wskazanych rur mieści się w zakresie 1,0–14,2 mm.

Rury powinny być zaizolowane wełną mineralną:

• gęstość minimum 40 kg/m³,
• grubość minimum 30 mm,
• łączna długość izolacji 550 mm.

Minimalna warstwa PROMASEAL-AG wynosi 25 mm.

Rozwiązanie umożliwia również wykonanie przejścia dla grupy rur. Dokumentacja przewiduje maksymalnie 5 rur zabezpieczanych zgodnie z warunkami rozwiązania.

10. PROMASTOP-M – rury metalowe w zaprawie ogniochronnej

PROMASTOP-M jest rozwiązaniem szczególnie przydatnym przy większych i sztywnych przejściach instalacyjnych.

Aktualne rozwiązanie obejmuje rury stalowe i miedziane w izolacji z wełny mineralnej.

Minimalne grubości przegród wynoszą:

• 100 mm – ściana lekka lub masywna,
• 150 mm – strop masywny.

Minimalna grubość izolacji z wełny na rurze wynosi 30 mm, natomiast minimalna grubość wypełnienia otworu zaprawą PROMASTOP-M wynosi 150 mm.

Stal a miedź – ważna różnica

W tym rozwiązaniu:

• rury stalowe – EI120 w ścianie i stropie,
• rury miedziane – EI120 w stropie,
• rury miedziane – EI60 w ścianie.

Maksymalne pole przekroju otworu wynosi 3 m², natomiast maksymalny stopień wypełnienia przejścia instalacjami wynosi 60%.

Pozostałą przestrzeń należy wypełnić zaprawą zgodnie z rozwiązaniem.

11. Rura stalowa w Armaflexie – kiedy FC MD lub PROMASTOP-W?

Rura metalowa w izolacji palnej jest odrębnym przypadkiem.

Metalowa instalacja przewodzi temperaturę, a dodatkowo pod wpływem pożaru może ulec degradacji znajdująca się wokół niej izolacja. Dlatego w określonych rozwiązaniach wykorzystywany jest materiał pęczniejący.

PROMASTOP-FC MD EI120

Rozwiązanie z FC MD obejmuje między innymi miedź, stal i żeliwo w określonych izolacjach palnych.

Minimalne grubości przegród dla tego rozwiązania wynoszą:

• 100 mm – ściana lekka lub masywna,
• 150 mm – strop masywny.

W ścianie FC MD montowany jest po obu stronach przegrody, a w stropie w tym rozwiązaniu od spodniej strony.

PROMASTOP-W

Katalog zawiera również rozwiązanie dla rur stalowych w izolacji palnej z zastosowaniem PROMASTOP-W.

W jednym z opisanych wariantów możliwe jest zabezpieczenie rur stalowych:

• Ø15–108 mm,
• w izolacji B-s1,d0, np. odpowiednim typie Armaflex,
• o grubości izolacji 6–25 mm.

W tym rozwiązaniu rurę owija się dwukrotnie PROMASTOP-W.

12. CS, CI, LS i LI – jak prowadzona jest izolacja rury?

Przy rurach metalowych szczególne znaczenie ma nie tylko materiał izolacji, ale także sposób jej prowadzenia względem przegrody.

Nie można więc przyjąć, że jeżeli system przewiduje wełnę mineralną o grubości 30 mm, to dowolny sposób jej założenia będzie zgodny.

Typ, grubość, długość i sposób przebiegu izolacji tworzą jeden układ.

13. U/C i C/U – konfiguracja końców rur metalowych

Konfiguracja zakończeń rur podczas badania dotyczy również rur metalowych.

W materiałach Promat dotyczących EN 1366-3 wskazywane są między innymi:

• U/C – dla określonych rur metalowych wspartych systemem podwieszenia bez odporności ogniowej,
• C/U – dla określonych rur metalowych wspartych systemem podwieszenia posiadającym odporność ogniową.

Nie należy traktować tych oznaczeń jako formalności. Konfiguracja stanowi element zakresu badania i klasyfikacji.

Szczegółowe omówienie znajduje się w poradniku: U/U, U/C, C/U i C/C w przejściach rurowych PPOŻ .

14. Rura stalowa przez ścianę a rura stalowa przez strop

Ściana i strop nie są jednym przypadkiem.

W zależności od rozwiązania mogą zmieniać się:

• minimalna grubość przegrody,
• maksymalna średnica rury,
• długość izolacji,
• grubość izolacji,
• liczba warstw izolacji,
• klasa EI,
• sposób uszczelnienia otworu.

Dobrym przykładem jest PROMASTOP-M:

stal może uzyskać EI120 w ścianie i stropie, natomiast miedź w tym rozwiązaniu EI120 w stropie, ale EI60 w ścianie.

15. Szczelina pierścieniowa wokół rury metalowej

Tak samo jak przy rurach z tworzyw sztucznych, wielkość otworu jest częścią rozwiązania.

Przykładowo w rozwiązaniu PROMASEAL-A Spray EI120 dla rur stalowych i żeliwnych w ścianie szczelina pomiędzy rurą a przegrodą może mieć maksymalną szerokość 31 mm.

W zależności od detalu przestrzeń może być wypełniana między innymi:

• zaprawą cementową,
• gipsową masą szpachlową,
• masą szpachlową Promat,
• PROMASTOP-M,
• wełną mineralną w rozwiązaniach, które ją przewidują.

16. Rury metalowe w przejściach kombinowanych

Rura stalowa nie zawsze przechodzi przez przegrodę samodzielnie. Na budowie często w jednym większym otworze znajdują się również kable, koryta, rury z tworzyw oraz inne instalacje.

W takim przypadku należy korzystać z rozwiązania przeznaczonego dla przejścia kombinowanego, a nie składać kilku przypadkowych systemów pojedynczych.

Przykładem jest system PROMASTOP-CC, w którym w określonym przejściu kombinowanym mogą występować między innymi:

• rury stalowe w izolacji z wełny,
• rury stalowe w izolacji palnej,
• rury miedziane w izolacji palnej,
• rury z tworzyw sztucznych,
• kable i wiązki kabli.

Klasa uzyskiwana przez poszczególne instalacje nie musi być jednak identyczna. Przykładowo w jednym rozwiązaniu kombinowanym z PROMASTOP-CC rury stalowe w izolacji z wełny oraz określone rury metalowe w izolacji palnej mają klasyfikację EI60, podczas gdy część innych instalacji uzyskuje EI120.

17. Przykłady – jak podejść do doboru na budowie?

Przypadek A: rura stalowa Ø108 bez istniejącej izolacji

Mamy rurę stalową przechodzącą przez ścianę o wymaganej klasie EI120.

Sprawdzamy:

1. dokładną średnicę i grubość ścianki,
2. rodzaj i grubość ściany,
3. wielkość otworu,
4. właściwy wariant PROMASEAL-A Spray,
5. wymaganą długość zabezpieczenia rury,
6. rodzaj i długość dodatkowej izolacji z wełny.

Przypadek B: stal Ø50 w izolacji typu Armaflex

Nie stosujemy automatycznie rozwiązania dla rury stalowej w wełnie mineralnej.

Sprawdzamy:

• dokładny typ izolacji,
• jej klasę reakcji na ogień,
• grubość,
• średnicę rury,
• czy właściwy zakres posiada FC MD lub PROMASTOP-W.

Przypadek C: miedź Ø18 w wełnie mineralnej

Taki układ może znajdować się w bardzo precyzyjnie określonym rozwiązaniu PROMASEAL-AG EI120.

Trzeba jednak sprawdzić także grubość ścianki rury, parametry izolacji oraz przegrodę.

Przypadek D: rura stalowa EI240

Nie zwiększamy po prostu grubości rozwiązania EI120.

Przechodzimy do oddzielnego rozwiązania EI240 i sprawdzamy:

• średnicę rury,
• grubość przegrody,
• grubość PROMASEAL-A Spray,
• długość zabezpieczenia rury,
• grubość i gęstość izolacji,
• czy wymagana jest dodatkowa warstwa wełny.

Przypadek E: kilka rur i kable w jednym otworze

Nie dobieramy osobno masy do rury i masy do kabla, jeżeli wszystko ma znajdować się w jednym wspólnym uszczelnieniu.

Sprawdzamy kompletne rozwiązanie dla przejścia kombinowanego.

18. Najczęstsze błędy przy przejściach rur metalowych

1. Dobór tylko według średnicy rury.
   Bez materiału, grubości ścianki i izolacji dane są niepełne.
2. Traktowanie wszystkich rur metalowych jednakowo.
   Stal, żeliwo, miedź i aluminium mogą mieć różne zakresy.
3. Pominięcie izolacji.
   Wełna mineralna i izolacja palna to dwa różne przypadki.
4. Dowolna długość izolacji.
   Przy rurach metalowych długość izolacji może być kluczowym parametrem klasyfikacji.
5. Zbyt cienka warstwa wełny.
   Jeżeli rozwiązanie wymaga minimum 30 mm, nie należy dowolnie tej wartości zmniejszać.
6. Nieodpowiednia gęstość wełny.
   Dokumentacja określa również ten parametr.
7. Traktowanie PROMASEAL-A Spray jako produktu wyłącznie do dylatacji.
   Produkt posiada także liczne rozwiązania dla rur metalowych.
8. Stosowanie PROMASEAL-AG do dowolnej rury stalowej.
   Zakres rozwiązania dla rur metalowych jest ściśle ograniczony.
9. Założenie, że stal i miedź mają tę samą klasyfikację.
   PROMASTOP-M pokazuje, że może być inaczej.
10. Przenoszenie rozwiązania stropowego na ścianę.
    Orientacja przegrody jest częścią systemu.
11. Założenie, że więcej materiału daje wyższą klasę.
    EI240 wymaga odpowiedniego rozwiązania, a nie po prostu większej ilości masy.
12. Brak zdjęć i dokumentacji przed zakryciem przejścia.
    Po wykonaniu zabudowy może być niemożliwe potwierdzenie długości, grubości i rodzaju izolacji.

19. Checklista – co przesłać do prawidłowego doboru?

• materiał rury: stal, żeliwo, miedź lub aluminium,
• średnicę zewnętrzną,
• grubość ścianki,
• rodzaj instalacji,
• informację, czy rura jest izolowana,
• nazwę i rodzaj izolacji,
• klasę reakcji izolacji na ogień, jeśli jest znana,
• grubość izolacji,
• sposób prowadzenia izolacji przez przegrodę,
• rodzaj ściany lub stropu,
• grubość przegrody,
• wymaganą klasę EI,
• wymiary otworu,
• odległość od sąsiednich instalacji,
• zdjęcia miejsca przejścia z obu stron.

20. FAQ – przejścia PPOŻ rur stalowych i miedzianych

Jak zabezpieczyć rurę stalową przechodzącą przez ścianę PPOŻ?

Najpierw trzeba określić średnicę i grubość ścianki rury, rodzaj przegrody oraz sposób izolacji. W zależności od konfiguracji można stosować między innymi PROMASEAL-A Spray, PROMASEAL-A, PROMASEAL-AG, PROMASTOP-M albo rozwiązanie dla izolacji palnej.

Czy rura stalowa musi być zaizolowana przy przejściu PPOŻ?

W wielu rozwiązaniach tak. Izolacja ogranicza przenoszenie wysokiej temperatury wzdłuż instalacji. Jej grubość, gęstość i długość muszą odpowiadać konkretnemu rozwiązaniu.

Jak zabezpieczyć rurę stalową w Armaflexie?

Rura w izolacji palnej jest innym przypadkiem niż rura w izolacji z wełny. W odpowiednich zakresach można stosować między innymi PROMASTOP-FC MD lub PROMASTOP-W.

Czy PROMASEAL-A Spray nadaje się do rur stalowych?

Tak. Katalog Promat zawiera oddzielne rozwiązania dla rur stalowych i żeliwnych z PROMASEAL-A Spray w ścianach i stropach, w tym rozwiązania EI120 oraz EI240.

Czy PROMASEAL-A Spray służy tylko do dylatacji?

Nie. Produkt stosowany jest również w określonych systemach przejść rur metalowych.

Czy rurę stalową można zabezpieczyć do EI240?

Tak, jeżeli jej parametry oraz przegroda mieszczą się w zakresie odpowiedniego rozwiązania EI240. Nie można uzyskać EI240 przez dowolne zwiększenie ilości materiału w systemie EI120.

Czy miedź zabezpiecza się tak samo jak stal?

Nie zawsze. Przykładowo w rozwiązaniu PROMASTOP-M stal może osiągać EI120 zarówno w ścianie, jak i stropie, natomiast dla miedzi w tym samym systemie EI120 dotyczy stropu, a w ścianie uzyskiwana jest klasa EI60.

Czy PROMASEAL-AG nadaje się do rur stalowych?

Tak, ale tylko w określonym zakresie. Jedno z rozwiązań EI120 obejmuje rury stalowe i żeliwne Ø18–48 mm oraz rurę miedzianą Ø18 mm, wraz z określoną izolacją z wełny mineralnej.

Czy można skrócić izolację z wełny, jeśli brakuje miejsca?

Nie należy robić tego bez potwierdzenia w dokumentacji. Wymagana długość izolacji jest częścią klasyfikowanego rozwiązania.

Co oznacza LS przy rurze metalowej?

LS oznacza lokalną izolację przechodzącą przez przegrodę. Obok niej występują konfiguracje CS, CI oraz LI.

Czy większa ilość PROMASEAL-A Spray podniesie EI120 do EI240?

Nie. EI120 i EI240 wynikają z konkretnych, odrębnych rozwiązań obejmujących całą konstrukcję przejścia.

Potrzebujesz dobrać zabezpieczenie rury stalowej lub miedzianej?

Prześlij materiał rury, średnicę, grubość ścianki, informacje o izolacji, rodzaj i grubość przegrody, wymaganą klasę EI oraz zdjęcia przejścia. Na tej podstawie można sprawdzić właściwe rozwiązanie systemowe Promat i przygotować zestawienie materiałów.

Przy większych inwestycjach warto zweryfikować przejścia przed wykonaniem zabezpieczeń, szczególnie gdy na obiekcie występują jednocześnie rury stalowe, miedziane, instalacje w izolacji palnej, kable oraz przepusty kombinowane.

Zobacz rozwiązania do przejść i przepustów instalacyjnych PPOŻ

Skontaktuj się w sprawie doboru

Dokumenty techniczne wykorzystane w opracowaniu

• Promat – Ochrona przeciwpożarowa w budownictwie. Zabezpieczenie przejść instalacyjnych oraz dylatacji, wydanie 2026.
• ITB-KOT-2022/2170 – zestaw wyrobów systemu Promat do wykonywania uszczelnień ogniochronnych przejść instalacyjnych.
• ETA-25/0721 – PROMASEAL-A.
• ETA-25/0723 – PROMASEAL-AG.
• ETA-25/0726 – PROMASTOP-M.
• ETA-25/0727 – PROMASTOP-W.
• ETA-19/0215 – PROMASTOP-FC MD.
• Rozwiązania Promat 600.90 i 600.91 – przejścia rur metalowych z PROMASEAL-A Spray.
• Aktualne dokumenty techniczne Promat

Zastrzeżenie: artykuł ma charakter techniczno-edukacyjny. Podane zakresy służą do wyjaśnienia zasad doboru i nie zastępują aktualnej ETA, KOT, klasyfikacji ogniowej, instrukcji producenta ani dokumentacji projektowej. Przed wykonaniem zabezpieczenia należy potwierdzić zgodność materiału rury, średnicy, grubości ścianki, rodzaju i konfiguracji izolacji, konstrukcji przegrody, szczeliny, odległości oraz sposobu montażu z aktualną dokumentacją właściwego rozwiązania.