Przejścia instalacyjne PPOŻ • przejścia kombinowane
Przejścia kombinowane PPOŻ – rury i kable w jednym otworze. Jak dobrać zabezpieczenie?
Przejście kombinowane PPOŻ powstaje wtedy, gdy przez jeden wspólny otwór w ścianie lub stropie przechodzą różne rodzaje instalacji, na przykład kable, koryta kablowe, rury z tworzyw sztucznych, rury stalowe lub miedziane oraz izolacje.
Takiego przejścia nie powinno się wykonywać przez przypadkowe połączenie kilku niezależnych zabezpieczeń. Należy zastosować kompletne rozwiązanie przebadane jako przejście kombinowane i sprawdzić, czy obejmuje wszystkie instalacje znajdujące się w otworze.
Szybka odpowiedź
Jeżeli przez jeden otwór przechodzą jednocześnie rury i kable, nie dobieramy oddzielnie „masy do kabli” i „kołnierza do rury”, a następnie nie łączymy ich dowolnie. Najpierw wybieramy rozwiązanie dla przejścia kombinowanego. W systemach Promat są to między innymi PROMASTOP-CC, PROMASTOP-M oraz PROMAFOAM-2C. Konkretne rury mogą dodatkowo wymagać kołnierza, izolacji lub innego elementu przewidzianego w danym rozwiązaniu.
1. Co to jest przejście kombinowane PPOŻ?
Przejście kombinowane, nazywane również przejściem mieszanym, to uszczelnienie jednego otworu, przez który przechodzi więcej niż jeden rodzaj instalacji.
W jednym przepuście mogą znajdować się na przykład:
- pojedyncze kable,
- wiązki kablowe,
- korytka lub drabinki kablowe,
- rury PVC-U, PE-HD, PP-H lub PP-R,
- rury PEX,
- rury stalowe,
- rury miedziane,
- izolacje z wełny mineralnej,
- izolacje palne.
Problem polega na tym, że każda z tych instalacji zachowuje się podczas pożaru inaczej.
Tworzywo może się stopić i pozostawić otwór, rura stalowa może przewodzić wysoką temperaturę, izolacja palna może ulec degradacji, a kable mogą wpływać na szczelność całego przepustu.
Dlatego przejście kombinowane oceniamy jako cały system. Nie wystarczy, że każdy pojedynczy produkt posiada jakieś rozwiązanie EI120.
2. Dlaczego nie można po prostu połączyć kilku zabezpieczeń?
Wyobraźmy sobie otwór, w którym znajdują się:
- wiązka kabli,
- rura PVC Ø110,
- rura stalowa Ø76 w izolacji.
Można znaleźć osobne rozwiązanie dla kabla, osobne dla PVC i osobne dla rury stalowej. Nie oznacza to jednak automatycznie, że dowolne połączenie tych trzech rozwiązań w jednym otworze tworzy przebadane przejście kombinowane.
Znaczenie mają również:
- odległości pomiędzy instalacjami,
- sposób wypełnienia przestrzeni pomiędzy nimi,
- wymiary otworu,
- stopień wypełnienia przepustu,
- sposób zabezpieczenia rur,
- grubość uszczelnienia,
- rodzaj i grubość przegrody.
Zasada wykonawcza: jeżeli kilka różnych instalacji znajduje się w jednym wspólnym uszczelnieniu, szukamy dokumentacji obejmującej ten układ jako przejście kombinowane.
3. Jakie dane są potrzebne do doboru przejścia kombinowanego?
W przypadku przejścia mieszanego samo zdjęcie otworu zazwyczaj nie wystarczy.
| Parametr | Co trzeba ustalić? |
|---|---|
| Kable | Średnice pojedynczych kabli, średnica wiązki, koryta lub drabinki. |
| Rury z tworzywa | Materiał, średnica, grubość ścianki oraz konfiguracja końców. |
| Rury metalowe | Materiał, średnica, grubość ścianki i rodzaj izolacji. |
| Izolacja | Palna czy niepalna, rodzaj, grubość i długość. |
| Otwór | Szerokość, wysokość lub średnica całego przepustu. |
| Przegroda | Ściana lekka, masywna lub strop oraz jej grubość. |
| Klasa | EI60, EI90, EI120 itd. |
| Odległości | Rozstaw pomiędzy rurami, kablami i krawędzią otworu. |
4. Jakie systemy Promat stosuje się do przejść kombinowanych?
| System | Charakter rozwiązania | Zakres klasyfikacji |
|---|---|---|
| PROMASTOP-CC | Płyty z wełny mineralnej pokryte powłoką ogniochronną + odpowiednie zabezpieczenia poszczególnych instalacji. | EI60-EI120 |
| PROMASTOP-M | Sztywne wypełnienie przepustu zaprawą ogniochronną. | EI60-EI120 |
| PROMAFOAM-2C | Dwuskładnikowa piana do bardziej kompaktowych przejść kabli i rur. | EI30-EI120 zależnie od instalacji |
To są trzy różne technologie. Nie należy traktować ich jako prostych zamienników tylko dlatego, że każda może występować w przejściu kombinowanym.
5. PROMASTOP-CC – przejście kombinowane 610.11
Rozwiązanie 610.11 wykorzystuje masę PROMASTOP-CC oraz płyty z wełny mineralnej do wykonania kombinowanego przejścia instalacyjnego.
Zakres klasyfikacji wynosi EI60-EI120.
Minimalne grubości przegród wynoszą:
- 100 mm – ściana lekka lub masywna,
- 150 mm – strop masywny.
W otworze stosuje się dwie warstwy skalnej wełny mineralnej po 50 mm o gęstości minimum 140 kg/m³. Powierzchnie płyt zabezpieczane są PROMASTOP-CC zgodnie z detalem systemowym.
Kable i korytka kablowe również wymagają odpowiedniego zabezpieczenia powłoką w strefie przy przejściu.
PROMASTOP-CC nie jest w tym przypadku samodzielną masą wypełniającą cały otwór. System obejmuje również odpowiednią wełnę mineralną oraz dodatkowe elementy zależne od rodzaju instalacji.
6. Jedno przejście kombinowane nie oznacza jednej klasy dla wszystkich instalacji
To jedna z najważniejszych rzeczy przy projektowaniu przejścia mieszanego.
W rozwiązaniu PROMASTOP-CC 610.11 występują między innymi:
| Instalacja | Zakres przykładowy | Klasyfikacja |
|---|---|---|
| Kable pojedyncze | Ø ≤ 21 mm | EI120 |
| Wiązki kabli | Ø ≤ 100 mm, pojedyncze kable Ø ≤ 21 mm | EI120 |
| Rury stalowe w wełnie | Ø17-220 mm | EI60 |
| Rury stalowe w izolacji palnej | Ø50-220 mm | EI60 |
| Rury miedziane w izolacji palnej | Ø20-88,9 mm | EI60 |
| PEX z izolacją klasy B | Ø16-63 mm | EI120, z wyjątkiem określonego przypadku w stropie dla Ø63 mm |
| PVC-U / PE-HD / PP-H / PP-R | Ø32-160 mm | EI120 |
Przykład: w jednym przejściu kombinowanym kable mogą spełniać EI120, a określona rura stalowa tylko EI60. Dlatego nie opisujemy całego otworu automatycznie jako „EI120 dla wszystkiego”.
7. PROMASTOP-M – przejście kombinowane 620.14
Drugim rozwiązaniem jest przejście wykonane z zaprawy ogniochronnej PROMASTOP-M.
Rozwiązanie 620.14 posiada zakres EI60-EI120.
Minimalne grubości przegród:
- 100 mm – ściany lekkie lub masywne,
- 150 mm – stropy masywne.
Maksymalne pole przekroju poprzecznego otworu wynosi 3 m².
Co może znajdować się w przepuście?
Rozwiązanie obejmuje między innymi:
- pojedyncze kable,
- wiązki kabli,
- korytka kablowe,
- rury stalowe w izolacji z wełny mineralnej,
- rury z tworzyw sztucznych.
Dla określonych instalacji grubość warstwy zaprawy wpływa na osiąganą klasę.
| Instalacja | 150 mm zaprawy | 200 mm zaprawy |
|---|---|---|
| Kable w osłonach Ø ≤ 21 mm | EI60 ściana / strop | EI120 ściana / strop |
| Wiązka Ø ≤ 100 mm | EI60 ściana / strop | EI120 ściana / strop |
| Rury stalowe w wełnie Ø17-220 mm | EI120 przy rozwiązaniu zgodnym z tabelą systemową | |
Kabli oraz korytek kablowych w tym rozwiązaniu nie trzeba dodatkowo zabezpieczać powłoką na odcinku poza zaprawą.
8. Rury z tworzyw sztucznych w PROMASTOP-M wymagają dodatkowego zabezpieczenia
Bardzo ważny szczegół rozwiązania 620.14:
sama zaprawa PROMASTOP-M nie zastępuje zabezpieczenia rury z tworzywa.
Dla rur z tworzyw sztucznych rozwiązanie przewiduje zastosowanie kołnierza ogniochronnego PROMASTOP-FC.
To pokazuje, jak należy rozumieć pojęcie „system przejścia kombinowanego”.
System może składać się jednocześnie z:
- zaprawy tworzącej główne wypełnienie otworu,
- kołnierza dla rury palnej,
- wełny mineralnej na rurze stalowej,
- kabli i ich konstrukcji wsporczych.
Nie usuwamy elementu systemu dlatego, że otwór jest już wypełniony zaprawą. Każdy składnik rozwiązania odpowiada za zachowanie konkretnej instalacji podczas pożaru.
9. PROMAFOAM-2C – przejścia kombinowane w mniejszych otworach
Rozwiązanie 719 wykorzystuje dwuskładnikową pianę ogniochronną PROMAFOAM-2C.
Zakres klasyfikacji wynosi EI30-EI120 w zależności od rodzaju instalacji, grubości uszczelnienia oraz orientacji przegrody.
Przejście może zawierać:
- kable i wiązki kablowe,
- korytka i listwy kablowe,
- rury z tworzyw sztucznych,
- rury stalowe lub miedziane,
- izolacje rur.
Maksymalne wymiary przejścia kombinowanego
| Przegroda | Maks. wielkość przejścia kombinowanego | Grubość uszczelnienia |
|---|---|---|
| Ściana lekka | 450 × 500 mm | 144 lub 200 mm |
| Ściana masywna | 450 × 500 mm | 144 lub 200 mm |
| Strop masywny | 450 × 450 mm | 144 lub 200 mm |
Całkowity przekrój instalacji wraz z izolacją nie może przekraczać 60% powierzchni otworu.
Do ograniczenia ilości piany w określonych zastosowaniach mogą być wykorzystywane również cegiełki PROMASTOP-FB.
PROMAFOAM-2C jest wygodny szczególnie w trudniej dostępnych miejscach, ale nie oznacza to dowolności. Zakres średnic rur, kabli, osłon oraz grubości uszczelnienia nadal wynika z rozwiązania 719.
10. Kable, wiązki i koryta w przejściu kombinowanym
W jednym przejściu mogą znajdować się zarówno pojedyncze przewody, jak i całe wiązki oraz konstrukcje wsporcze.
Trzeba jednak rozróżnić:
- średnicę pojedynczego kabla,
- średnicę całej wiązki,
- rodzaj osłony kabla,
- koryto lub listwę kablową,
- koryto z pokrywą.
Przykładowo w rozwiązaniu PROMAFOAM-2C stalowe korytka i listwy kablowe mogą występować w przejściu, natomiast dokumentacja wyraźnie wskazuje, że koryta kablowe z pokrywą nie mogą przechodzić przez opisane przejście kablowe PROMAFOAM-2C.
To właśnie takie szczegóły powodują, że sam opis „mam koryto kablowe” jest niewystarczający.
11. Rury z tworzyw sztucznych w przejściu kombinowanym
Rura PVC, PP czy PE podczas pożaru może ulec deformacji lub stopieniu, dlatego wymagane jest rozwiązanie zdolne do zamknięcia powstającego otworu.
W zależności od systemu może być to:
- element pęczniejący będący częścią rozwiązania,
- kołnierz PROMASTOP-FC,
- materiał wchodzący w skład konkretnego systemu kombinowanego.
Przykładowo rozwiązanie PROMASTOP-M 620.14 wymaga stosowania kołnierza PROMASTOP-FC przy rurach z tworzyw.
Z kolei PROMAFOAM-2C posiada własne przebadane zakresy rur PVC-U i PE-HD, które zależą między innymi od średnicy, grubości ścianki, grubości piany oraz konfiguracji końców.
12. Rury stalowe i miedziane – izolacja jest częścią systemu
W przypadku rur metalowych problemem jest między innymi przewodzenie temperatury wzdłuż instalacji.
Dlatego w przejściach kombinowanych często konieczna jest odpowiednio dobrana izolacja.
W rozwiązaniu PROMASTOP-M 620.14 rury stalowe należy zaizolować wełną mineralną na długości zależnej od średnicy rury i grubości jej ścianki.
Izolacja niepalna powinna być umieszczona centralnie względem uszczelnienia.
Nie można więc założyć:
„rura stalowa jest niepalna, więc wystarczy tylko wypełnić otwór dookoła niej”.
13. Przejście kombinowane przez ścianę a przez strop
Ta sama grupa produktów może być stosowana w ścianach i stropach, ale parametry rozwiązania nie muszą być identyczne.
Przykładowo:
- PROMASTOP-CC 610.11 – ściana minimum 100 mm, strop minimum 150 mm,
- PROMASTOP-M 620.14 – ściana minimum 100 mm, strop minimum 150 mm,
- PROMAFOAM-2C – maksymalny otwór kombinowany w ścianie 450 × 500 mm, a w stropie 450 × 450 mm.
W PROMASTOP-M przy wykonaniu przejścia w stropie wymagane są dodatkowe pręty lub wkręty w ościeżu. Minimalna głębokość ich osadzenia wynosi 50 mm w zaprawie i ościeżu, a rozstaw nie może przekraczać 300 mm.
Nie przenosimy detalu ściennego do stropu tylko dlatego, że wykorzystuje ten sam produkt.
14. Wielkość otworu i stopień wypełnienia instalacjami
W przejściu kombinowanym bardzo łatwo skupić się na średnicach rur i zapomnieć o wielkości całego przepustu.
Tymczasem trzeba sprawdzić również:
- maksymalny wymiar otworu,
- pole przekroju przejścia,
- procent zajęty przez instalacje,
- odległości pomiędzy instalacjami,
- odległości od krawędzi uszczelnienia.
W rozwiązaniu PROMAFOAM-2C całkowity przekrój instalacji wraz z izolacją nie może przekraczać 60% powierzchni otworu.
PROMASTOP-M 620.14 pozwala natomiast na otwór o maksymalnym polu przekroju 3 m².
Duży przepust nie oznacza automatycznie większej swobody. Im więcej instalacji znajduje się w jednym otworze, tym dokładniej trzeba zweryfikować cały układ.
15. Przykłady – jak podejść do doboru na budowie?
Przykład A: kable + PVC + rura stalowa
Mamy jeden otwór w ścianie, przez który przechodzą:
- wiązka kabli,
- rura PVC,
- rura stalowa w wełnie.
Nie dobieramy trzech osobnych zabezpieczeń niezależnie.
Sprawdzamy rozwiązanie kombinowane, np. PROMASTOP-CC 610.11 lub PROMASTOP-M 620.14, i dopiero w jego ramach weryfikujemy każdy element.
Przykład B: mały otwór z kablami i rurami
Przy stosunkowo kompaktowym przepuście warto sprawdzić PROMAFOAM-2C.
Najpierw jednak trzeba zweryfikować:
- czy wymiary otworu mieszczą się w zakresie,
- średnice rur,
- grubości ścianek,
- izolacje,
- grubość piany,
- uzyskiwaną klasę każdej instalacji.
Przykład C: duży otwór w stropie
Jeżeli w otworze znajduje się wiele instalacji i potrzebne jest sztywne zamknięcie, można rozważyć PROMASTOP-M.
W stropie trzeba jednak pamiętać również o dodatkowym mechanicznym zabezpieczeniu zaprawy za pomocą prętów lub wkrętów.
Przykład D: wymagana klasa EI120
Sama informacja o wymaganym EI120 nie wystarczy.
Przykładowo w rozwiązaniu PROMASTOP-CC określone kable i rury PVC mogą uzyskiwać EI120, podczas gdy określone rury stalowe w tym samym systemie mają klasyfikację EI60.
Jeżeli projekt wymaga EI120 również dla rury stalowej, trzeba dobrać rozwiązanie, którego zakres to potwierdza.
16. Najczęstsze błędy przy przejściach kombinowanych
- Łączenie kilku przypadkowych systemów.
Osobne rozwiązania dla rur i kabli nie tworzą automatycznie przejścia kombinowanego. - Założenie jednej klasy EI dla całego otworu.
Poszczególne instalacje mogą mieć różną klasyfikację. - Pominięcie grubości ścianki rury.
Szczególnie przy rurach z tworzyw i metalowych zakres może zależeć również od tego parametru. - Brak informacji o izolacji.
Rura stalowa w wełnie i rura stalowa w izolacji palnej to różne przypadki. - Wypełnienie otworu PROMASTOP-M bez kołnierza na rurze PVC.
W rozwiązaniu 620.14 rury z tworzyw wymagają kołnierza PROMASTOP-FC. - Nieprawidłowe wykonanie wełny w PROMASTOP-CC.
Gęstość, liczba warstw i grubość powłoki są elementem rozwiązania. - Przekroczenie dopuszczalnego wypełnienia otworu.
Nie można dowolnie dokładać kolejnych instalacji. - Przenoszenie szczegółu ze ściany do stropu.
Orientacja przegrody wpływa na konstrukcję przejścia. - Brak dodatkowych mocowań PROMASTOP-M w stropie.
Rozwiązanie przewiduje dodatkowe pręty lub wkręty. - Brak dokumentacji wykonawczej.
Po zakryciu przejścia trudno później zweryfikować izolację, grubość zaprawy, kołnierze czy układ wełny.
17. Checklista – co przesłać do prawidłowego doboru?
- zdjęcia całego otworu z obu stron,
- wymiary otworu,
- rodzaj przegrody,
- grubość przegrody,
- wymaganą klasę EI,
- rodzaj i średnice wszystkich rur,
- grubości ścianek rur,
- rodzaj i grubość izolacji rur,
- liczbę i średnice kabli,
- średnice wiązek,
- wymiary koryt i drabinek,
- odległości pomiędzy instalacjami,
- informację, czy planowane jest dokładanie kolejnych instalacji.
Dobry przykład zapytania
„Otwór 600 × 500 mm w ścianie masywnej 180 mm, EI120. W otworze: wiązka kabli Ø80 mm, PVC-U Ø110 × 3,2 mm oraz rura stalowa Ø76,1 mm w wełnie 30 mm. Proszę o dobór kompletnego rozwiązania przejścia kombinowanego.”
18. FAQ – przejścia kombinowane PPOŻ
Co to jest przejście kombinowane PPOŻ?
To wspólne uszczelnienie otworu, przez który przechodzi więcej niż jeden rodzaj instalacji, np. kable oraz rury.
Czy mogę zastosować osobną masę do kabli i osobny kołnierz do rury?
Tylko jeżeli taki układ wynika z dokumentacji konkretnego rozwiązania kombinowanego. Nie należy samodzielnie łączyć niezależnych systemów.
Czy PROMASTOP-CC nadaje się do przejść kombinowanych?
Tak. Rozwiązanie 610.11 obejmuje kable, rury metalowe, PEX oraz określone rury PVC-U, PE-HD, PP-H i PP-R.
Czy PROMASTOP-M może zabezpieczyć jednocześnie kable i rury?
Tak. Rozwiązanie 620.14 jest przejściem kombinowanym. Przy rurach z tworzyw sztucznych wymagany jest jednak również odpowiedni kołnierz PROMASTOP-FC.
Czy PROMAFOAM-2C można stosować do rur i kabli razem?
Tak. Rozwiązanie 719 jest przejściem kombinowanym obejmującym kable, korytka oraz określone rury z tworzyw i metalu.
Czy wszystkie instalacje w jednym otworze mają tę samą klasę EI?
Nie zawsze. W tym samym rozwiązaniu poszczególne rodzaje instalacji mogą uzyskiwać różne klasy odporności ogniowej.
Czy rurę PVC w PROMASTOP-M wystarczy zalać zaprawą?
Nie w rozwiązaniu 620.14. Rura z tworzywa wymaga dodatkowego zabezpieczenia kołnierzem PROMASTOP-FC zgodnie z dokumentacją.
Jak duże może być przejście PROMAFOAM-2C?
Dla przejścia kombinowanego rozwiązanie 719 przewiduje maksymalnie 450 × 500 mm w ścianie oraz 450 × 450 mm w stropie.
Czy można później dołożyć kabel do istniejącego przejścia?
Można tylko wtedy, gdy po zmianie cały układ nadal mieści się w zakresie właściwego rozwiązania, w tym w dopuszczalnym stopniu wypełnienia i odległościach.
Masz kilka instalacji w jednym otworze?
Prześlij zdjęcia, wymiary otworu, rodzaj i grubość przegrody, wymaganą klasę EI oraz dokładne dane wszystkich rur, kabli, izolacji i koryt.
Na tej podstawie można sprawdzić kompletne rozwiązanie przejścia kombinowanego Promat i przygotować zestawienie materiałów.
Dokumenty techniczne wykorzystane w opracowaniu
- Promat – Zabezpieczenie przejść instalacyjnych oraz dylatacji, katalog 2026.
- Rozwiązanie 610.11 – przejścia kombinowane PROMASTOP-CC, EI60-EI120, ETA-25/0724.
- Rozwiązanie 620.14 – przejścia kombinowane PROMASTOP-M, EI60-EI120, ETA-25/0726.
- Rozwiązanie 719 – kombinowane przejście PROMAFOAM-2C, EI30-EI120, ETA-22/0026.
- Aktualne dokumenty techniczne Promat
Zastrzeżenie: artykuł ma charakter techniczno-edukacyjny. Podane zakresy służą do wyjaśnienia zasad doboru i nie zastępują aktualnej ETA, KOT, klasyfikacji ogniowej, instrukcji producenta ani dokumentacji projektowej. Przed wykonaniem zabezpieczenia należy potwierdzić materiał, średnice i grubości ścianek rur, rodzaj izolacji, konfigurację końców, parametry kabli i koryt, wymiary przejścia, stopień wypełnienia, wymagane odległości, konstrukcję przegrody oraz sposób montażu z aktualną dokumentacją właściwego rozwiązania.