1. Dlaczego rury z tworzyw wymagają specjalnego zabezpieczenia PPOŻ?

Rury stalowe i rury z tworzyw zachowują się podczas pożaru zupełnie inaczej. Tworzywa stosowane w instalacjach mogą pod wpływem wysokiej temperatury mięknąć, deformować się, topić lub ulegać rozkładowi.

Jeżeli taka instalacja przechodzi przez ścianę albo strop stanowiący przegrodę o wymaganej odporności ogniowej, po deformacji rury może powstać otwór umożliwiający przedostawanie się płomieni i gorących gazów na drugą stronę przegrody.

Dlatego do zabezpieczania wielu przejść rur z tworzyw stosuje się materiały pęczniejące. W warunkach pożaru materiał zwiększa swoją objętość i oddziałuje na mięknącą instalację, ograniczając możliwość powstania otwartej przestrzeni w przegrodzie.

Dokumentacja systemowa rozróżnia nie tylko materiał bazowy, ale często również konkretne rodziny rur. Przykładem są systemy niskoszumowe, takie jak Geberit Silent-db20, Geberit Silent-PP czy Rehau Raupiano plus, które mogą być wymienione osobno w zakresie określonego rozwiązania.

Dlatego pierwszym krokiem powinno być zawsze dokładne zidentyfikowanie instalacji, najlepiej na podstawie oznaczenia znajdującego się bezpośrednio na rurze.

2. Jakie dane są potrzebne do prawidłowego doboru?

Jedno z najczęściej spotykanych zapytań brzmi:

„Mam rurę 110 i potrzebuję EI120. Jaki kołnierz zastosować?”

Na podstawie takich informacji nie da się jeszcze prawidłowo dobrać zabezpieczenia.

Dopiero po zebraniu tych danych można sprawdzić, czy właściwym rozwiązaniem będzie gotowy kołnierz, kołnierz modułowy, opaska pęczniejąca czy rozwiązanie z masą ogniochronną.

3. Kołnierz, opaska czy masa – czym różnią się rozwiązania?

4. PROMASTOP-FC – gotowy kołnierz ogniochronny do rur PVC, PP i PE

PROMASTOP-FC jest kołnierzem z metalową obudową i wkładem pęczniejącym przeznaczonym do zabezpieczania przejść określonych rur z tworzyw sztucznych.

Występują między innymi warianty:

• PROMASTOP-FC3 – wysokość około 30 mm,
• PROMASTOP-FC6 – wysokość około 60 mm.

W katalogu produktowym dostępne są kołnierze aż do wielkości odpowiadających rurom o średnicach do 315 mm, a rodzina PROMASTOP-FC posiada rozwiązania dla różnych klas odporności ogniowej, zależnie od konkretnego układu.

Nie należy jednak interpretować tej informacji jako:

Zakres trzeba odczytać z właściwego rozwiązania.

Przykład rozwiązania EI120

W rozwiązaniu PROMASTOP-FC dla klasy EI120 występują między innymi rury:

• PE-HD,
• PP-H / PP-R,
• PVC-U.

Dokumentacja rozdziela zakresy według:

• materiału rury,
• średnicy,
• typu kołnierza FC3 lub FC6,
• ściany lekkiej, ściany masywnej lub stropu,
• sposobu umiejscowienia kołnierza.

Przykładowo dla PP-H/PP-R zakres w ścianie masywnej jest szerszy niż w ścianie lekkiej, a w stropie dokumentacja przewiduje więcej niż jeden wariant położenia kołnierza.

5. PROMASTOP-FC MD – kołnierz docinany do konkretnej instalacji

PROMASTOP-FC MD różni się konstrukcyjnie od gotowych kołnierzy FC3 i FC6.

Produkt ma postać elastycznego kołnierza z materiałem pęczniejącym, wyposażonego w odpowiednie uchwyty i klamry. Standardowe opakowanie zawiera odcinek o długości 3,2 m, który można docinać do długości wymaganej dla konkretnej instalacji.

Z jednego opakowania można więc przygotować kilka kołnierzy. Dla przykładu dokumentacja wskazuje możliwość wykonania około siedmiu kołnierzy dla rur o średnicy zewnętrznej 110 mm.

Zakres konkretnego rozwiązania EI120

W rozwiązaniu katalogowym dla rur z tworzyw sztucznych występują między innymi:

W dokumentacji występują również określone rury PP-R Stabi Glass, PP-R Stabi Aluminium oraz wybrane rury wielowarstwowe, przy czym dla części z nich zakres rozwiązania jest związany z konkretnym rodzajem przegrody.

Minimalne grubości przegród w omawianym rozwiązaniu

• ściana lekka – minimum 100 mm,
• ściana masywna – minimum 100 mm,
• strop masywny – minimum 150 mm.

W ścianie kołnierz jest w tym rozwiązaniu instalowany po obu stronach przegrody, natomiast w stropie po stronie spodniej. Są to jednak wymagania tego konkretnego rozwiązania FC MD, a nie uniwersalna zasada dla wszystkich kołnierzy PPOŻ.

6. PROMASTOP-W – kiedy zastosować opaskę ogniochronną?

PROMASTOP-W jest systemem opartym na elastycznej taśmie pęczniejącej. Produkt docina się do odpowiedniej długości, owija wokół instalacji, a następnie montuje zgodnie z detalem właściwym dla konkretnej rury.

Jedną z największych zalet opaski jest możliwość zastosowania jej do wielu różnych rodzajów instalacji. Jednocześnie właśnie tutaj bardzo łatwo popełnić błąd polegający na przyjęciu jednej stałej liczby owinięć.

Liczba warstw zależy między innymi od:

• rodzaju rury,
• średnicy,
• konfiguracji zakończenia instalacji,
• izolacji,
• rodzaju przegrody,
• konkretnego rozwiązania klasyfikacyjnego.

PP-R i PVC nie zawsze wymagają tej samej liczby owinięć

W jednym z rozwiązań EI120 dla rur PP-R stosowane są dwa owinięcia w szerokim zakresie typowych średnic. Dla określonych rur PVC w tym samym zestawieniu wymagane są trzy owinięcia, przy czym dla części konfiguracji U/C dokumentacja dopuszcza dwa.

Jeszcze inaczej wygląda tabela dla instalacji w konfiguracji U/U. W zależności od materiału i średnicy rury liczba owinięć może wzrastać wraz ze średnicą.

Przykładowo tabela U/U dla przejść przez ścianę obejmuje zakres aż do Ø160 mm i przewiduje od dwóch do sześciu owinięć w zależności od materiału i średnicy instalacji.

Rury specjalne i wielowarstwowe

Katalog obejmuje również rozwiązania PROMASTOP-W dla wybranych instalacji takich jak:

• PP-R Stabi Glass,
• PP-R Stabi Aluminium,
• PE-RT/AL/PE-RT,
• PE-Xc/AL/PE-Xc,
• PP-MD,
• PP-HT.

Nie tworzą one jednak jednego wspólnego zakresu. Dla poszczególnych systemów zmieniają się dopuszczalne średnice, rodzaj przegrody oraz liczba owinięć.

7. PROMASEAL-AG – kiedy można zastosować masę pęczniejącą?

PROMASEAL-AG jest jednoskładnikową masą akrylową o właściwościach pęczniejących. Produkt posiada rozwiązania dla przejść instalacyjnych, ale nie powinien być traktowany jako uniwersalna masa zastępująca kołnierz lub opaskę.

Dobrym przykładem jest rozwiązanie katalogowe EI120 dla rur z tworzyw sztucznych, które obejmuje dokładnie określone instalacje:

• PVC Ø110 mm, grubość ścianki 3,2 mm,
• PP Ø50 mm, grubość ścianki 1,8 mm.

Minimalne grubości przegród w tym rozwiązaniu wynoszą:

• 100 mm – ściana lekka lub masywna,
• 150 mm – strop masywny.

Przejście wypełnia się wełną skalną, a PROMASEAL-AG stosuje się z obu stron przejścia.

Dokumentacja określa również:

• dla PVC głębokość masy 25 mm,
• dla PP głębokość masy 20 mm,
• pierścień masy wokół rury o szerokości 20 mm.

8. Przejście rury przez ścianę a przejście przez strop

Orientacja i konstrukcja przegrody są częścią systemu przeciwpożarowego.

Nie można zakładać, że detal przebadany w ścianie można po prostu obrócić o 90° i zastosować w stropie.

Ściana

W wielu rozwiązaniach kołnierze i opaski stosowane do rur z tworzyw montuje się po obu stronach ściany.

Strop

W wielu rozwiązaniach element pęczniejący montuje się od spodu stropu. Tak wygląda między innymi część rozwiązań z PROMASTOP-FC MD oraz PROMASTOP-W.

Nie jest to jednak zasada absolutna dla wszystkich kołnierzy.

Pomiędzy rozwiązaniami ściennymi i stropowymi mogą różnić się również:

• minimalna grubość przegrody,
• zakres średnic rur,
• typ kołnierza,
• sposób kotwienia,
• położenie materiału pęczniejącego,
• sposób uszczelnienia otworu.

Najbezpieczniejsza zasada brzmi więc:

dobieramy rozwiązanie do rzeczywistej przegrody, a nie tylko do rury.

9. Rura z tworzywa w izolacji – dlaczego otulina zmienia dobór?

Kolejnym częstym błędem jest sprawdzenie samej rury i pominięcie znajdującej się na niej izolacji.

Przykładowo:

PP-R Ø50 bez izolacji nie jest automatycznie tym samym przypadkiem co PP-R Ø50 w izolacji palnej.

W aktualnym katalogu rozwiązania dla rur z tworzyw w izolacji palnej występują osobno, między innymi z zastosowaniem:

• PROMASTOP-FC,
• PROMASTOP-FC MD,
• PROMASTOP-W.

Znaczenie ma zarówno rodzaj materiału izolacyjnego, jego grubość i klasa reakcji na ogień, jak również sposób prowadzenia izolacji w obrębie przegrody.

CS, CI, LS i LI

Jeżeli klasyfikacja dotyczy konkretnego układu izolacji, nie należy dowolnie zmieniać jej przebiegu tylko dlatego, że materiał samej rury pozostaje taki sam.

10. U/U, U/C, C/U i C/C – po co sprawdzać końce rury?

Zakres przejścia rurowego zależy również od konfiguracji zakończeń rury podczas badania ogniowego.

Najczęściej spotykane oznaczenia to:

Znaczenie tego parametru dobrze pokazuje PROMASTOP-W. Dla określonych rur PVC liczba owinięć może być inna dla konfiguracji U/U niż dla wariantu U/C.

Szczegółowe wyjaśnienie znajdziesz w osobnym poradniku: U/U, U/C, C/U i C/C – końce rur w przejściach PPOŻ .

11. Szczelina pierścieniowa – ile miejsca może zostać wokół rury?

Sama rura i element pęczniejący nie tworzą jeszcze kompletnego przejścia PPOŻ.

Znaczenie ma również przestrzeń pomiędzy instalacją a krawędzią otworu.

W zależności od rozwiązania do jej zamknięcia może być stosowana między innymi:

• zaprawa cementowa,
• zaprawa ogniochronna,
• masa szpachlowa dopuszczona w rozwiązaniu,
• wełna mineralna wraz z odpowiednią masą ogniochronną.

Przykładowo w rozwiązaniu z PROMASTOP-FC MD dla rur z tworzyw sztucznych szczelina obwodowa może mieć maksymalną szerokość 31 mm i powinna zostać wypełniona materiałem wskazanym w dokumentacji na całej grubości przegrody.

Dlatego wykonywanie bardzo dużego otworu z założeniem, że później „dolejemy więcej masy”, może spowodować problem z doborem zgodnego rozwiązania.

12. Czy kołnierze mogą być montowane obok siebie? Zero distance

Na budowie często kilka rur przechodzi przez przegrodę w niewielkich odstępach. Wtedy pojawia się pytanie, czy kołnierze albo inne zabezpieczenia mogą stykać się ze sobą.

Nie istnieje jedna odpowiedź dla wszystkich produktów.

W określonych rozwiązaniach dopuszczane są bardzo małe odstępy, a nawet montaż elementów bez dodatkowej przerwy pomiędzy nimi. W innych systemach wymagane są określone odległości.

Przed wykonaniem grupy przejść należy więc sprawdzić zarówno minimalne odległości pomiędzy instalacjami, jak i możliwość poprawnego zamontowania kołnierzy, klamer, kotew lub opasek.

13. Przykłady – jak podejść do doboru na budowie?

Przypadek A: PVC-U Ø110 – kanalizacja wentylowana

Mamy rurę PVC-U Ø110 przechodzącą przez ścianę o wymaganej klasie EI120.

Nie zaczynamy od zakupu „kołnierza 110”.

Sprawdzamy:

1. czy materiał to rzeczywiście PVC-U,
2. grubość ścianki rury,
3. funkcję instalacji,
4. czy wymagana jest konfiguracja U/U,
5. rodzaj i grubość ściany,
6. wielkość otworu,
7. zakres odpowiedniego rozwiązania FC, FC MD albo W.

Przypadek B: PP-R Ø75 w izolacji

Sama informacja „PP-R Ø75” jest niewystarczająca.

Trzeba dodatkowo ustalić:

• rodzaj izolacji,
• jej grubość,
• klasę reakcji na ogień, jeśli jest wymagana przez rozwiązanie,
• sposób prowadzenia izolacji przez przegrodę,
• czy konkretny układ znajduje się w zakresie dokumentacji.

Rozwiązania dla nieizolowanej PP-R nie powinny być automatycznie przenoszone na tę samą rurę w otulinie.

Przypadek C: PE-HD Ø160 przez strop

Przy większej średnicy trzeba sprawdzić nie tylko rozmiar kołnierza, ale także zakres konkretnego produktu w stropie i sposób jego umiejscowienia.

To, że dane rozwiązanie obejmuje PE-HD Ø160 w ścianie, nie powinno być podstawą do automatycznego zastosowania identycznego detalu w stropie.

Przypadek D: rura niskoszumowa

Na instalacji znajduje się oznaczenie np. Geberit Silent-PP, Silent-db20 albo Rehau Raupiano plus.

Nie sprowadzamy automatycznie takiej instalacji do stwierdzenia:

„To po prostu rura PP.”

Jeżeli dokumentacja wymienia konkretną rodzinę rur wraz z zakresem średnic, prawidłowy dobór powinien odnosić się właśnie do tej klasyfikacji.

Przypadek E: PVC Ø110 i chęć zastosowania PROMASEAL-AG

Tutaj sama średnica nadal nie wystarcza.

Rozwiązanie EI120 z PROMASEAL-AG opisuje konkretnie rurę PVC Ø110 o grubości ścianki 3,2 mm.

Jeżeli na budowie znajduje się inna rura Ø110, najpierw trzeba sprawdzić jej rzeczywistą charakterystykę. Nie należy zakładać zgodności wyłącznie dlatego, że średnica się zgadza.

14. Najczęstsze błędy przy przejściach rur z tworzyw

1. Dobór kołnierza wyłącznie po średnicy.
   Ø110 nie określa jeszcze materiału, grubości ścianki ani konfiguracji instalacji.
2. Brak sprawdzenia grubości ścianki rury.
   Jest to jeden z parametrów, które mogą być częścią zakresu klasyfikacji.
3. Traktowanie wszystkich rur PP jako jednego typu.
   PP-R, PP-HT, PP-MD i konkretne systemy niskoszumowe nie muszą posiadać identycznego zakresu.
4. Pominięcie izolacji.
   Rura bez izolacji i ta sama rura w izolacji palnej mogą wymagać innego rozwiązania.
5. Pomylenie konfiguracji U/U i U/C.
   Ma to szczególne znaczenie przy kanalizacji i może wpływać np. na liczbę owinięć opaski.
6. Dowolna liczba owinięć PROMASTOP-W.
   Liczba warstw wynika z konkretnej tabeli.
7. Jeden kołnierz po jednej stronie ściany tam, gdzie wymagany jest montaż obustronny.
   Sposób montażu jest częścią klasyfikowanego układu.
8. Automatyczne przenoszenie detalu ściennego na strop.
   Orientacja przegrody musi odpowiadać dokumentacji.
9. Zbyt duża szczelina wokół rury.
   Nie można dowolnie zwiększać otworu i kompensować tego przypadkową ilością masy.
10. Traktowanie PROMASEAL-AG jako uniwersalnego zamiennika kołnierza.
    Rozwiązanie dla rur tworzywowych obejmuje konkretne konfiguracje.
11. Brak dokumentacji po wykonaniu.
    Po zamknięciu zabudów trudno później zweryfikować typ rury, izolację oraz sposób wykonania przejścia.

15. Checklista – co przesłać do prawidłowego doboru?

Do weryfikacji przejścia rury z tworzywa przygotuj:

• zdjęcie oznaczenia na rurze,
• producenta i nazwę systemu, jeśli są znane,
• materiał rury,
• średnicę zewnętrzną,
• grubość ścianki,
• przeznaczenie instalacji,
• informację o izolacji,
• rodzaj i grubość izolacji,
• rodzaj przegrody,
• grubość przegrody,
• wymaganą klasę EI,
• wymiary otworu,
• odległości do sąsiednich instalacji,
• zdjęcie miejsca przejścia z obu stron.

Na podstawie takiego zestawu danych można rozpocząć rzeczywistą weryfikację systemu zamiast dobierać produkt wyłącznie na podstawie nominalnej średnicy.

16. FAQ – przejścia PPOŻ rur PVC, PP i PE

Jaki kołnierz PPOŻ do rury PVC 110?

Sama średnica nie wystarcza. Trzeba sprawdzić materiał rury, grubość ścianki, funkcję instalacji i konfigurację końców, rodzaj przegrody, jej grubość oraz wymaganą klasę. Dopiero wtedy można wybrać właściwy wariant PROMASTOP-FC, FC MD, PROMASTOP-W albo inne sklasyfikowane rozwiązanie.

Czy PROMASTOP-FC MD można docinać?

Tak. Produkt jest przeznaczony do docinania do długości wynikającej z obwodu konkretnej instalacji. Następnie montuje się odpowiednie klamry i uchwyty zgodnie z dokumentacją.

PROMASTOP-FC czy PROMASTOP-W – co wybrać?

Nie ma jednej odpowiedzi. Są to różne systemy. O wyborze powinien decydować zakres klasyfikacji konkretnej rury, rodzaj przegrody, konfiguracja instalacji oraz warunki montażowe.

Czy każdą rurę PP zabezpiecza się tak samo?

Nie. W dokumentacji występują między innymi PP-R, PP-HT, PP-MD oraz konkretne rodziny rur systemowych. Zakresy średnic i wymagany sposób zabezpieczenia mogą się różnić.

Czy izolacja na rurze ma znaczenie?

Tak. Rury w izolacji mogą posiadać osobne rozwiązania. Znaczenie mają rodzaj izolacji, jej grubość, klasa reakcji na ogień oraz sposób przejścia przez przegrodę.

Czy kołnierz montuje się z dwóch stron ściany?

W wielu rozwiązaniach dla rur z tworzyw tak. Nie należy jednak przyjmować tego bez sprawdzenia właściwego detalu.

Czy w stropie kołnierz zawsze montuje się tylko od dołu?

Nie należy stosować takiej zasady do wszystkich produktów. Dla części rozwiązań element montowany jest od spodniej strony stropu, natomiast dokumentacja PROMASTOP-FC przewiduje również określone warianty montażu kołnierza w obrębie stropu.

Co oznacza U/U przy rurach PPOŻ?

U/U oznacza konfigurację, w której podczas badania rura jest otwarta z obu stron. W przypadku rur tworzywowych dotyczy to między innymi określonych instalacji wentylowanej kanalizacji i instalacji deszczowych.

Czy PROMASEAL-AG może zastąpić kołnierz?

Tylko wtedy, gdy konkretna rura, jej parametry oraz przegroda znajdują się w zakresie rozwiązania z PROMASEAL-AG. Masa nie jest uniwersalnym zamiennikiem kołnierza.

Czy można zastosować PROMASEAL-AG do PVC Ø110?

Istnieje rozwiązanie EI120 dla rury PVC Ø110 o grubości ścianki 3,2 mm. Sama informacja „PVC Ø110” nie wystarcza jednak do stwierdzenia zgodności każdej rury o tej średnicy.

Ile razy trzeba owinąć rurę opaską PROMASTOP-W?

Zależy to od materiału rury, średnicy, konfiguracji zakończeń, izolacji i rozwiązania. Dokumentacja zawiera warianty od kilku różnych liczb owinięć, dlatego nie należy stosować jednej wartości dla wszystkich instalacji.

Czy większa ilość materiału daje wyższą klasę EI?

Nie. Klasa odporności ogniowej wynika z przebadanego i sklasyfikowanego układu. Samowolne zwiększenie liczby owinięć, ilości masy lub wielkości kołnierza nie tworzy automatycznie rozwiązania o wyższej klasie.

Nie wiesz, jaki kołnierz lub opaskę dobrać do rury?

Prześlij zdjęcie oznaczenia rury, średnicę, grubość ścianki, informację o izolacji, rodzaj i grubość przegrody, wymaganą klasę EI oraz zdjęcie miejsca przejścia. Na tej podstawie można sprawdzić właściwe rozwiązanie systemowe Promat i dobrać odpowiedni produkt.

Przy większych inwestycjach warto zweryfikować zestawienie przejść jeszcze przed rozpoczęciem prac. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wykonane otwory, rozstaw instalacji albo zastosowana izolacja utrudniają późniejsze wykonanie zabezpieczeń zgodnie z dokumentacją.

Zobacz rozwiązania do przejść i przepustów instalacyjnych PPOŻ

Skontaktuj się w sprawie doboru

Dokumenty techniczne wykorzystane w opracowaniu

• Promat – Ochrona przeciwpożarowa w budownictwie. Zabezpieczenie przejść instalacyjnych oraz dylatacji, wydanie 2026.
• ETA-25/0725 – PROMASTOP-FC.
• ETA-25/0727 – PROMASTOP-W.
• ETA-25/0723 – PROMASEAL-AG.
• ETA-19/0215 – PROMASTOP-FC MD.
• Dokumentacja techniczna i instrukcje montażu systemów Promat.
• Aktualne dokumenty techniczne Promat

Zastrzeżenie: artykuł ma charakter techniczno-edukacyjny. Podane przykładowe zakresy i parametry służą do wyjaśnienia zasad doboru i nie zastępują aktualnej Europejskiej Oceny Technicznej, Krajowej Oceny Technicznej, klasyfikacji ogniowej, instrukcji producenta ani dokumentacji projektowej. Przed wykonaniem zabezpieczenia należy potwierdzić zgodność materiału rury, średnicy, grubości ścianki, konfiguracji zakończeń, izolacji, rodzaju i grubości przegrody, szczeliny, odległości oraz sposobu montażu z aktualną dokumentacją właściwego systemu.